Πέρυσι η πρώτη των αριστούχων μας (19.000 + μόρια) πέρασε στην Αρχιτεκτονική. Πρόπερσι στη Νομική. Παλιότερα στην Ιατρική και στη ΣΣΑΣ. Καμαρώσαμε και το διαφημίσαμε. Και γίναμε κι εμείς, άθελά μας, διαφημιστές σχολών που δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι μεγάλες βάσεις εισαγωγής που έχουν αντιστοιχούν στην αξία των πτυχίων που δίνουν.
Πάρ’τε για παράδειγμα την Αρχιτεκτονική. Ποια είναι η άμεση επαγγελματική προοπτική που δίνει; Αρχιτεκτονικά και μελετητικά γραφεία κλείνουν συνεχώς την τελευταία πενταετία κι άλλα φυτοζωούν. Καθόλου παράξενο αφού ο πρώτος κλάδος που πλήρωσε την κρίση της οικοδομής στη χώρα μας ήταν αυτός. Πότε θα ξαναπάρει η οικοδομή «τα πάνω της»; Ουδείς γνωρίζει αφού η πορεία της συνδέεται άμεσα με την οικονομική ανάπτυξη που έχει ή δεν έχει κάθε χώρα. Δεν περιμένουμε να ανακάμψει σύντομα πάντως. Άρα οι αρχιτέκτονες δεν έχουν μέλλον; Και τότε γιατί αυτή σχολή έχει τόσο υψηλή βάση ; Γιατί ως επάγγελμα είναι διαχρονικά αξιόπιστο, παραδοσιακό και υψηλού κύρους είναι η πρώτη απάντηση. Γιατί η ίδια η σχολή είναι υψηλού επιπέδου είναι η δεύτερη απάντηση. Με πολύ καλούς καθηγητές, καλό πρόγραμμα σπουδών και φοιτητές που πραγματικά δουλεύουν για να πάρουν το πτυχίο τους. Αξιολογημένη ψηλά στις διεθνείς κατατάξεις πανεπιστημίων. Ναι αλλά οι πτυχιούχοι της δεν έχουν δουλειά. Πράγματι, στην Ελλάδα δεν έχουν. Στο Κατάρ και το Ντουμπάι όμως τους περιμένουν πολλές θέσεις εργασίας. Σε ξένες εταιρείες, με κατώτερο μισθό 4.000 ευρώ το μήνα.
Τελικά «αξίζει» να γίνει κάποιος αρχιτέκτονας σήμερα ή όχι; Μπερδευτήκατε ε; Φανταστείτε πόσο περισσότερο μπερδεμένα νιώθουν τα παιδιά που δεν έχουν εμπειρίες από σπουδές κι από δουλειές όταν ακούνε όλα αυτά. Χαώδες φαίνεται στο μυαλό τους. Στην προηγούμενη παράγραφο δώσαμε πέντε πληροφορίες, εσκεμμένα αταξινόμητες. Χωρίς στατιστικά στοιχεία, χωρίς καμία επεξεργασία, χωρίς διαχρονική συνέχεια και χωρίς ανάλυση προοπτικής. Κι όμως, τα παιδιά βομβαρδίζονται από τέτοιες και τόσο ανεπεξέργαστες πληροφορίες ώστε όταν έρθει η ώρα να επιλέξουν κατεύθυνση στο σχολείο ή σχολές στο μηχανογραφικό, να κρίνουν και να αποφασίζουν ανάλογα με το τί τους ακούστηκε πιο έντονο ή τους δημιούργησε πιο θετική εντύπωση. Εντύπωση όμως, τίποτε περισσότερο. Τραγικό για το μέλλον ενός παιδιού αλλά και οποιουδήποτε ανθρώπου.
Στη δημιουργία αυτού του χάους συμβάλλουμε όλοι. Πρώτο και καλύτερο το ανυπόληπτο ελληνικό κράτος το οποίο όχι μόνο δεν είναι σε θέση να συμβουλεύσει τα παιδιά αλλά ούτε καν να δώσει τα απαραίτητα στατιστικά στοιχεία και τις υπόλοιπες αναγκαίες πληροφορίες ώστε ο καθένας να αποκτήσει μία στοιχειώδη αντίληψη. Στη συνέχεια το άμεσο περιβάλλον των παιδιών, κυρίως οι γονείς δηλαδή, οι οποίοι είτε επειδή έχουν τελειώσει μία σχολή είτε επειδή έχουν επαγγελματικές εμπειρίες και γνωστούς που «ξέρουν» και τους οποίους «ρωτήσαν», νομίζουν ότι μπορούν να καθοδηγήσουν το παιδί τους στη λήψη της σωστής απόφασης. Το γεγονός ότι δεν γνωρίζουν το σύνολο των σχολών και των επαγγελμάτων δεν τους πτοεί. Ούτε πάλι το γεγονός ότι δεν γνωρίζουν καθόλου σχολές που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια ως αποτέλεσμα ραγδαίων τεχνολογικών και επιστημονικών εξελίξεων και οι οποίες ενώ στο εξωτερικό θεωρούνται κλάδοι αιχμής, στη χώρα μας παραμένουν στη σκιά άλλων παραδοσιακών, αλλά σε παρακμή, επαγγελμάτων. Ποιός για παράδειγμα θα συμβούλευε το παιδί του να επιλέξει το αξιόλογο τμήμα Γενετικής στην Αλεξανδρούπολη; Αν βέβαια έχει την οικονομική δυνατότητα να στείλει το παιδί του στην επαρχία. Αν την έχει όμως ξέρετε ποιός είναι ο ενδοιασμός του; «Μα έχει μέλλον η Γενετική στην Ελλάδα»; Σε όποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα ακουστεί αυτή η ερώτηση, θα γελάσουν. Εδώ προβληματιζόμαστε …
Στη συνέχεια, το χάος επιτείνεται από τις πληροφορίες γνωστών και φίλων. Ο τάδε μου είπε ότι αυτή είναι πολύ καλή σχολή. Έτσι, ανεξάρτητα από τις προοπτικές της. Ο άλλος μου είπε ότι η άλλη σχολή είναι μπάχαλο, «φέτος όλο καταλήψεις έκαναν». Λές και το επίπεδο σπουδών κάθε σχολής καθορίζεται από το πόσες μέρες δεν θα κάνουν μάθημα ή οι επαγγελματικές προοπτικές από το αν θα χαθεί μία εξεταστική. Λες και όταν οποιοσδήποτε πτυχιούχος ζητάει δουλειά τον ρωτάνε «εσένα η σχολή σου πόσες μέρες ήταν κλειστή;»!
Ακολουθούν καθηγητές, σχολείων και φροντιστηρίων. Εδώ πιά ισχύει το «ο καθένας υποστηρίζει την ομάδα του». Για τους φιλολόγους η κορυφαία των σχολών είναι η Νομική, για τους Βιολόγους τοπ είναι οι σχολές Υγείας, για τους Πληροφορικάριους εννοείται η Πληροφορική. Για τους Οικονομολόγους περιττό να σας πούμε. Αφού το ξέρετε, οι αγορές καθορίζουν την πορεία μιάς χώρας και το χρήμα είναι ο σύγχρονος θεός, άρα… Οι απαντήσεις τους είναι τόσο αντικειμενικές όσο και ενός απλού φιλάθλου στην ερώτηση «ποιά είναι η καλύτερη ομάδα». Σιγουράκι δηλαδή.
Και μετά τους Λαιστρυγόνες, οι … Κύκλωπες. Οι μύθοι δηλαδή και οι μόδες που δημιουργούν. Μάζες υποψηφίων στρέφονται αγελαία προς σχολές. Παλιότερα ήταν στη μόδα σχολές ΜΜΕ και Ψυχολογίας. Τα τελευταία χρόνια τα Παιδαγωγικά τμήματα και οι Στρατιωτικές σχολές. Περίπου 40 τμήματα Πληροφορικής υπάρχουν στην Ελλάδα κι αν τα μετρήσει κάποιος ξένος θα νομίσει ότι ήρθε στη Silicon Valley του πλανήτη!
Με αυτά και με αυτά φτιάχνεται κάθε χρόνο μια άτυπη ιεράρχηση, ένας πίνακας αξιολόγησης των σχολών, κάτι σαν τη βαθμολογία ενός πρωταθλήματος. Από τις φήμες που κυκλοφορούν, από τις υποτιθέμενες τάσεις της αγοράς εργασίας. Σε ένα κράτος που δεν μπορεί να προβλέψει τα έσοδα μίας χρονιάς ή να προγραμματίσει σε βάθος πενταετίας, κάποιοι αυταπατώνται ότι μπορούν να προβλέψουν τις επαγγελματικές προοπτικές της επόμενης δεκαετίας. Να αξιολογήσουν. Έτσι, χωρίς κριτήρια.
Την ώρα που διαβάζετε αυτές τις γραμμές, έχει ήδη διεξαχθεί η Ημερίδα (Παρασκευή 8/5) Επαγγελματικού Προσανατολισμού των φροντιστηρίων μας. Η αναφορά της συνεπώς, δεν έχει σκοπό την έμμεση διαφήμιση αλλά αποτελεί την πρότασή μας. Εμπιστευόμαστε για το μέλλον μας μόνο τους ειδικούς. Αυτούς που αναλύουν τα δεδομένα, έχουν όλο το χάρτη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στα χέρια τους, έχουν μελετήσει την αγορά εργασίας και έχουν κριτήρια στην αξιολόγησή τους. Δεν ακούμε τον έναν και τον άλλον ούτε ψάχνουμε σκόρπιες πληροφορίες στο διαδίκτυο. Γιατί σε αυτή τη χώρα όλοι έχουμε μία γνώμη. Όπως όλοι έχουμε και κάτι άλλο …
